Comezan en Serantes as catas para localizar unha fosa con vítimas da represión franquista
Os traballos para localizar e delimitar unha das fosas vinculadas á represión franquista no cemiterio parroquial de Serantes, en Ferrol, xa están en marcha. A intervención, impulsada pola Deputación da Coruña e a Universidade de Santiago de Compostela (USC) a través do grupo de investigación Histagra, prolongarase ata o 11 de setembro e poderá abrir a porta á recuperación e identificación dos restos.
A investigación histórica realizada previamente documenta polo menos 197 persoas enterradas nas diferentes fosas de Serantes entre 1936 e 1942, a maior parte delas nos meses posteriores ao golpe de Estado de xullo de 1936.
A primeira fase céntrase agora en realizar catas arqueolóxicas que permitan coñecer con maior precisión a localización dunha das fosas, delimitala e comprobar o seu estado de conservación. Os resultados determinarán as seguintes actuacións.
O presidente da Deputación da Coruña, Valentín González Formoso, visitou este martes os traballos xunto á deputada de Dereitos Civís, Sol Agra, e membros do equipo investigador. Formoso destacou que detrás da cifra de 197 vítimas existen persoas e familias que levan décadas agardando respostas sobre os seus familiares.
Un traballo histórico, arqueolóxico e forense
A intervención combina diferentes disciplinas. Os traballos arqueolóxicos están coordinados por José Carlos Sánchez Pardo, da USC e do CISPAC, e son realizados sobre o terreo por Tempos Arqueólogos.
No caso de localizarse restos óseos, está prevista a intervención de especialistas en antropoloxía forense para analizar os corpos e determinar, entre outras cuestións, se presentan sinais de violencia compatibles cos feitos investigados.
A investigación histórica está coordinada por Lourenzo Fernández Prieto e Antonio Míguez Macho, membros de Histagra, coa participación de Xurxo Antelo e Lucía Santiago.
O equipo investigador tamén solicita a colaboración das familias das posibles vítimas. Os datos, documentos ou testemuños que poidan achegar poden axudar a completar a investigación histórica e, no caso de localizarse restos susceptibles de identificación, facilitar posteriores comparacións xenéticas mediante ADN.
As familias levan décadas buscando respostas
O estudo previo contou coa colaboración da Asociación Cultural Memoria Histórica Democrática de Ferrol e das propias familias das vítimas. Precisamente os familiares conservaron durante décadas nomes, fotografías, documentos e testemuños relacionados cos enterramentos.
As primeiras intervencións parciais no cemiterio de Serantes remóntanse aos anos sesenta e foron impulsadas polos propios familiares.
A actuación actual tamén terá que afrontar as transformacións experimentadas polo cemiterio ao longo dos anos, xa que a construción posterior de nichos pode dificultar o acceso a determinadas zonas nas que poderían atoparse as fosas.
Os primeiros resultados das catas están previstos a partir do 9 de setembro.
Serantes forma parte dun proxecto máis amplo
Os traballos en Ferrol forman parte dun convenio entre a Deputación da Coruña e a USC que abrangue tamén outros dous enclaves relacionados coa represión franquista: Beira, en Carral, e Boisaca, en Santiago de Compostela.
O proxecto conta cun financiamento de 150.000 euros do Ministerio de Política Territorial e Memoria Democrática e reúne equipos especializados en historia contemporánea, arqueoloxía e antropoloxía forense.
En Beira, os traballos remataron en xullo coa localización de catro corpos, dos que dous puideron ser exhumados. A intervención en Boisaca está prevista para os próximos meses.