Tres corpos saen á luz na fosa de Serantes, onde os investigadores sitúan preto de 200 vítimas da represión
As primeiras escavacións arqueolóxicas realizadas na fosa común de Serantes permitiron localizar tres corpos e achegar novas evidencias sobre as circunstancias nas que foron enterradas as vítimas da represión franquista neste enclave de Ferrol. Os restos apareceron superpostos e a máis de 1,5 metros de profundidade, nunha estrutura especialmente estreita, duns 50 centímetros de ancho.
A intervención arqueolóxica permite avanzar así nunha investigación que ata agora se apoiaba principalmente na documentación histórica e na memoria oral. A disposición dos restos atopados apunta a un enterramento afastado das prácticas funerarias convencionais, con diferentes vítimas depositadas unhas sobre outras.
Os responsables dos estudos consideran que estas primeiras evidencias son compatibles coa hipótese de que o lugar foi empregado para ocultar os corpos das persoas asasinadas durante a represión. O estudo antropolóxico deberá agora analizar os restos para determinar o maior número posible de características das vítimas e avanzar posteriormente na súa identificación mediante probas xenéticas.
Unha fosa estreita con corpos superpostos
A escavación permitiu comprobar que a fosa se prolonga a máis de metro e medio de profundidade e presenta unhas dimensións reducidas, cun ancho aproximado de medio metro.
A posición dos primeiros restos constitúe un dos elementos máis relevantes da investigación. Os corpos apareceron colocados uns sobre outros e con diferentes partes anatómicas superpostas, unha disposición que os investigadores consideran especialmente significativa para reconstruír o que aconteceu neste punto.
O estudo arqueolóxico permite deste xeito incorporar evidencias materiais ao relato construído durante décadas a partir dos documentos e dos testemuños sobre a represión sufrida en Ferrol e na súa contorna tras o golpe militar de 1936.
Preto de 200 persoas poderían estar enterradas no lugar
A investigación histórica apunta a que a fosa de Serantes podería albergar os restos de preto de 200 persoas asasinadas durante os primeiros meses da Guerra Civil e a posterior represión.
Entre os casos documentados atópanse as 18 persoas que, segundo a documentación dispoñible e a memoria transmitida ao longo dos anos, foron asasinadas o 11 de outubro de 1936 e enterradas neste lugar.
A magnitude estimada do enclave converte a intervención nunha actuación especialmente relevante para a recuperación da memoria democrática na comarca de Ferrol. Os traballos buscan non só coñecer o número de vítimas, senón tamén reconstruír as circunstancias da súa morte e conseguir devolverlles unha identidade.
O seguinte obxectivo é identificar as vítimas
Tras a localización dos primeiros corpos, a investigación entra agora nunha fase especialmente importante: o estudo dos restos e a súa posible identificación.
Os equipos encargaranse das análises antropolóxicas e xenéticas necesarias para obter información sobre as persoas localizadas e comparar os perfís obtidos coas mostras achegadas por posibles familiares.
O obxectivo final é que os restos poidan ser identificados e entregados ás súas familias, poñendo fin a décadas de incerteza para aqueles que aínda buscan os seus familiares desaparecidos.
A actuación está impulsada pola Deputación da Coruña, en colaboración co grupo de investigación HISTAGRA da Universidade de Santiago de Compostela, e conta co apoio económico do Ministerio de Política Territorial e Memoria Democrática.
O Ministerio achega 150.000 euros para diferentes actuacións de memoria democrática en Serantes, Boisaca e Carral. No caso de Serantes, estes fondos permitirán continuar avanzando nos traballos de exhumación, identificación e restitución dos restos.
A aparición dos tres primeiros corpos marca así un punto de inflexión nunha investigación que pretende sacar á luz unha parte aínda silenciada da historia da represión en Ferrol e ofrecer ás familias a posibilidade de recuperar os restos dos seus seres queridos.