Unha fonte con 140 anos de historia recuperará o seu esplendor no corazón de Ortigueira
Un dos elementos máis singulares do patrimonio histórico de Ortigueira prepara a súa recuperación. A Fonte da Penela, unha construción de pedra granítica de estilo neoclásico datada en 1887, está a ser sometida a un proceso de restauración co obxectivo de frear o seu deterioro e recuperar parte da súa aparencia orixinal.
A actuación foi adxudicada polo Ayuntamiento de Ortigueira por preto de 3.000 euros e conta cun prazo de execución aproximado de sete semanas. A intervención está dirixida pola restauradora e conservadora Clotilde Lemoine, que traballa sobre un elemento incluído no inventario do patrimonio cultural de Galicia. A documentación oficial da Xunta tamén recolle a Fonte da Penela entre os elementos patrimoniais localizados no municipio.
A fonte é unha peza de marcado carácter neoclásico, construída con granito da zona e formada por dous canos, pilastras con capiteis dóricos e un frontón triangular. A súa importancia, con todo, vai máis aló do valor arquitectónico. Durante décadas foi un dos principais puntos de encontro da vila e un espazo estreitamente ligado á vida cotiá da veciñanza.
O conxunto orixinal incluía tamén un amplo lavadoiro cuberto e varias pilas anexas. A fonte era utilizada para lavar a roupa, dar de beber ao gando e abastecer de auga os veciños, polo que chegou a converterse nun auténtico lugar de convivencia e relación social.
Co paso do tempo, o espazo sufriu diferentes transformacións que afectaron directamente á conservación da fonte. A desaparición do antigo lavadoiro e a posterior configuración da praza modificaron as cotas do terreo, ata o punto de que actualmente o pavimento queda por riba da base da construción.
Esta situación favoreceu a acumulación de auga e sucidade na parte inferior da fonte. Ademais, antigas reparacións nas que se empregaron cemento e outros materiais pouco adecuados para a conservación da pedra contribuíron ao deterioro do granito.
A restauración pretende actuar precisamente sobre estes problemas. Os traballos inclúen a retirada de materiais incompatibles coa pedra, a consolidación das zonas máis deterioradas e a limpeza da superficie. Posteriormente empregaranse morteiros de cal para recuperar as xuntas e realizarase un tratamento biocida de baixo impacto para eliminar musgos, liques e algas.
O granito presenta actualmente zonas de arenización e perda de material, unha deterioración que mesmo chegou a afectar a unha antiga inscrición da fonte, hoxe apenas visible.
A intervención tamén contempla un tratamento específico nas pilas para reducir os efectos da auga estancada, a recuperación do pulsador que falta nun dos canos de latón e a colocación dunha reixa móbil na parte inferior da fonte.
Se as condicións meteorolóxicas acompañan, os traballos poderían estar rematados a finais de outubro. O obxectivo é devolver á Fonte da Penela unha parte do aspecto que tivo noutra época e, ao mesmo tempo, preservar un espazo que durante máis dun século formou parte da memoria colectiva de Ortigueira.
A presenza da fonte no inventario patrimonial autonómico reforza ademais o seu valor como elemento do patrimonio histórico e etnográfico do municipio.