Cinco anos de cine, historias e ganas de seguir: así medrou o Cineclub Serie B de Narón
Hai películas que se esquecen pouco despois de velas. Outras quedan dentro durante días. E tamén están aquelas que, cando rematan os créditos, provocan unha pregunta: onde podo volver vela?, a quen lla podo recomendar?, como se pode falar do que acaba de pasar na pantalla? Nesa última categoría parece vivir o Cineclub Serie B de Narón.
O proxecto acaba de alcanzar as 50 proxeccións despois de cinco anos de traxectoria. Unha cifra que podería ser simplemente un número, pero que neste caso resume un camiño que comezou case por casualidade, arredor da memoria dos antigos cines de Narón, e que acabou creando unha programación propia e un público que xa recoñece a cita.
As sesións habituais son os mércores ás 20.00 horas no Pazo da Cultura. Non sempre, porque as actividades especiais poden cambiar o horario, pero ese é o momento no que, ao longo do ano, o Cineclub Serie B abre as portas para ofrecer algo máis que unha película. Porque o seu obxectivo nunca foi simplemente proxectar.
Todo comezou mirando cara atrás
A historia do cineclub nace dunha historia anterior. A dun home que decidiu recuperar pola súa conta a memoria dos cines que existiran en Narón. Comezou a contactar coas familias que foran propietarias das salas, a investigar e a recuperar todo aquilo que puidese axudar a reconstruír unha parte da historia cinematográfica da cidade: carteis, butacas, máquinas de proxección e outro material. O traballo acabou converténdose no libro 'Os cines perdidos de Narón' e nunha exposición no Pazo da Cultura en 2021.
Foi nese contexto cando xurdiu a idea de crear o cineclub. Os integrantes do colectivo xa compartían unha afección evidente polo cine e viron a oportunidade de levar á pantalla películas que non sempre teñen sitio no circuíto comercial. 'Como nos gusta moito o cine, si que nos interesaba poder proxectar pelis que están fóra do cine convencional ou do circuíto comercial'.
Aquel primeiro paso, con todo, non permitía saber que viría despois. 'Non sabíamos como ía ser', recoñecen. Os comezos foron modestos, pero o proxecto foi consolidándose pouco a pouco, co apoio do Ayuntamiento de Narón, que desde o primeiro momento permitiu que a continuidade do cineclub tivese máis importancia que a cifra concreta de asistentes. Cinco anos despois, a situación é outra. Hai persoas que repiten ciclo tras ciclo e espectadores que se incorporan dependendo da película. 'Vemos caras coñecidas ano tras ano', sinalan.
Esa continuidade tamén permitiu que determinadas propostas alcanzasen unha capacidade de convocatoria que sorprendeu aos propios organizadores.
Cando unha película consegue encher a sala
O exemplo máis evidente foi o ciclo dedicado ás películas dos Goya. A primeira proxección reuniu arredor de 250 persoas. A última superou as 600. 'Esa foi unha loucura', lembran.
Tamén os dous ciclos dedicados ao cine galego tiveron unha resposta especialmente boa, con sesións que chegaron ás 100 persoas. Entre as películas que lembran con especial cariño está 'Eroski e Paraíso', recibida con numerosos aplausos.
Hai películas que funcionan pola reacción inmediata da sala e outras que deixan unha pegada máis silenciosa. No ciclo 'Historias extraordinarias' proxectaron 'Searching for Sugar Man' e 'Desenterrando Sad Hill'. O resultado foi especialmente significativo porque o público non quedou simplemente coa experiencia da sesión. 'Moita xente nos preguntaba: Por favor, onde as podo ver ou conseguir? Porque quero recomendalas a máis xente. Iso foi bonito'.
É precisamente aí onde aparece unha das claves do cineclub: conseguir que unha película non termine cando se apagan as luces.
Buscar o cine que queda fóra do radar
A programación do Cineclub Serie B non se constrúe ao azar. Primeiro aparece unha temática e, a partir de aí, comeza a procura das películas que poden encaixar. A fórmula dos ciclos permite reunir títulos de diferentes épocas, nacionalidades e xéneros baixo unha mesma idea. Pero hai unha parte da programación que o espectador non ve: os dereitos para a proxección.
O Cineclub Serie B traballa neste sentido coa Federación Galega de Cineclubes (FECIGA), que se encarga da contratación coas produtoras. Hai películas que non teñen dereitos dispoñibles e outras cuxo prezo queda fóra das posibilidades dun cineclub. Alberto e Anabel explícanse así: 'Temos que contar un pouco co que queremos poñer e co que podemos poñer. Solemos partir de doce ou quince títulos para acabar seleccionando catro. E se unha temática resulta imposible porque non se poden conseguir as películas, non hai problema en cambiar de idea'.
É unha maneira de traballar que tamén lles permite descubrir propostas que poden pasar desapercibidas: 'Ás veces buscas descubrir ese cine un pouco que parece que se vai fóra do radar'. Con esta premisa, o resultado é unha programación sen unha única etiqueta. Hai cine galego, europeo, clásico, animación, ciencia ficción e películas recentes. Algunhas tiveron un percorrido comercial moi curto e outras xa non están dispoñibles nas plataformas.
O cine como punto de partida
Unha parte cada vez máis interesante do proxecto son as colaboracións con asociacións e colectivos que atopan no cine unha maneira de abordar outros temas. Un exemplo será o ciclo previsto coa Escola de Benestar, unha asociación nova de Narón centrada na saúde mental e física e no traballo con persoas maiores. A colaboración entre entidades permitirá falar de enfermidades mentais a través do cine e, despois das películas, abrir un coloquio coa participación dunha persoa vinculada ao tema tratado.
A película deixa así de ser o punto final para converterse no comezo dunha conversa. 'Estamos abertos a traballar con xente que queira, a través do cine, falar do tema que lle interese'.
Pero esta non é a primeira proposta deste estilo que tivo o Cineclub Serie B. Coa asociación 'Vai Rañala Meu!' de Sedes colaboraron nunha proxección polo 75 aniversario de Castelao, axudando a conseguir os dereitos e a película que finalmente se proxectou no centro cívico da parroquia. E tamén levan dous anos colaborando co Gulliver Fest de Narón cunha proxección infantil. Son propostas diferentes, pero todas comparten unha mesma idea: levar o cine máis alá da propia película.
Ver cine tamén é compartir unha experiencia
Nestes tempos nos que unha enorme cantidade de películas están a un clic de distancia, o Cineclub preséntase como unha alternativa que defende o valor de velas nunha sala, con pantalla grande. O Pazo da Cultura ofrece ese lugar que permite vivir a proxección doutra maneira. Alberto e Anabel defenden este espazo noutro sentido: 'É tamén o feito de estar rodeado de xente, compartir unha historia e reaccionar xuntos ante o que sucede na pantalla'.
A programación busca tamén a variedade. Hai películas para públicos diferentes e tamén sesións nas que aparece unha presenza especialmente nova. O público habitual é variado, aínda que predominan as mulleres, aproximadamente entre o 60 e o 70 por cento, especialmente de mediana idade en diante.
Pero non existe unha intención de pechar o cineclub a ningún perfil. Ao contrario. A idea é que cada ciclo poida abrir unha porta a xente nova e diferente.
Por que 'Serie B'?
O nome podería facer pensar nunha programación dedicada exclusivamente ao cine de serie B. Pero non é así. A etiqueta é máis ben unha declaración de principios.
O cine de serie B estivo asociado a películas realizadas con poucos recursos, pero tamén á capacidade de buscar solucións creativas cando os medios son limitados. Unha forma de facer que acabou dando lugar a películas interesantes e que tamén serviu como punto de partida para directores e actores que chegarían máis tarde ao primeiro nivel.
Esa é a actitude que querían reflectir: 'Queriamos homenaxear esa vontade de ir cara adiante, de cumprir soños, de buscar solucións imaxinativas cando non hai medios', explican.
Chegaron a pensar nun ciclo dedicado especificamente ao xénero, con dinosauros, extraterrestres ou terror, pero a programación foi tomando outros camiños. O espírito, con todo, permaneceu: 'Poñerlle cariño e ganas e, aínda que non haxa medios, tiramos para adiante'.
Un clásico para chegar ás 50 proxeccións
Chegar a exhibir 50 películas non é algo que ocorra todos os días, así que a cinta escollida para celebrar a cifra tiña que ser especial. A elixida foi 'O bo, o feo e o malo', unha das favoritas dos integrantes do cineclub e unha película que este ano cumpre 60 anos. Alberto explica que a proxección serviu tamén como homenaxe a Clint Eastwood.
A relación coa película vai, ademais, un pouco máis alá da pantalla. O ano anterior proxectaran un documental sobre a historia do lugar de Burgos no que se rodou o tramo final da película e sobre o traballo das persoas que, de maneira voluntaria, están recuperando aquel espazo. Ademais, Alberto e Anabel desprazáronse ata alí para coñecelo en persoa. Entre os elementos que se conservan atópase o antigo empedrado do cemiterio e un espazo con miles de tumbas que os visitantes poden apadriñar. 'É unha película que pasa de avós a pais, de pais a fillos e a netos. É un clásico da historia do cine'.
O obxectivo de futuro: continuar
Despois de 50 proxeccións, o Cineclub Serie B non fala de grandes metas, senón de continuidade: 'Seguir xa é un logro', explican desde a organización.
A intención é manter unha programación anual máis ou menos estable, seguir creando ciclos e reservar espazo para esas películas que merecen unha ocasión especial, mesmo cando non encaixan nunha temática concreta. E, sobre todo, continuar colaborando con quen queira utilizar o cine para contar outra historia.
Quizais por iso, cando chega o momento de recomendar unha película, as respostas encaixan perfectamente con esa maneira de entender o cine. Unha delas é 'Fantástico Sr. Fox', de Wes Anderson. Unha película que, segundo explica Anabel, poden desfrutar os nenos, pero que ten moitas capas para os adultos. 'É super cálida, pódena ver os nenos, os adultos a desfrutamos máis, porque ten moitas cousas aí para adultos'.
A outra recomendación é 'Searching for Sugar Man', unha das películas que proxectaron dentro do ciclo 'Historias extraordinarias' e que deixou unha pegada especial entre quen a descubriu no cineclub. 'É incrible a historia', explica Alberto.
E quizais aí estea, precisamente, a mellor definición do que buscan cada mércores cando apagan as luces do Pazo da Cultura: atopar historias que mereza a pena contar e que, unha vez rematada a película, sigan vivas fóra da pantalla. Porque para o Cineclub Serie B o verdadeiro final non chega cos créditos. Chega cando alguén sae da sala e pensa que esa película merece ser contada a outra persoa.